آشنایی با ساز آکاردئون
به طور کلّی، تمامی سازهای جهان به سه دسته ی زهی، کوبه ای و بادی تقسیم بندی میشوند؛ امّا دسته ی دیگری نیز به نام ” کلاویه ای ” وجود دارد که سازهای دکمه ای و کلاویه ای مانند پیانو جزء این دسته قرار میگیرند. یکی دیگر از سازهایی که مانند پیانو دارای کلاویه است و زیردسته ی سازهای کلاویه ای به شمار می آید، ساز ” آکاردئون ” میباشد. کاربرد این ساز بیشتر در موسیقی پاپ و ساخت موسیقی فیلم استفاده میشود ولی در سبک های دیگر موسیقی نیز کاربرد دارد. آکاردئون یک ساز آلمانی میباشد که امروزه در تمام جهان شناخته شده است و مورد استفاده قرار میگیرد. در این مقاله قصد داریم بیشتر با این ساز آشنا شویم و با تاریخچه، ساختار، روش نواختن، نحوه نگهداری، نوازندگان مشهور و برندهای محبوب این ساز کلاویه ای به طور کامل و جامع شناخت پیدا کنیم؛ با نوانُت همراه باشید…
تاریخچه آکاردئون
ساز آکاردئون برای اولین بار سال ۱۸۰۰ میلادی در کشور آلمان و توسط فردی به نام ” فردریک بوچمن ” ساخته و به جهان موسیقی معرفی شد. نام اولیّه و ابتدایی این ساز، هارمونیکا بوده است که در واقع از همان نام هارمونی (به معنای همزمان اجرا کردن چند نُت) سر چشمه گرفته شده است. امروزه هارمونیکا را به یک ساز بادی لقب میدهند که برای آشنایی با آن کلیک کنید. نوع کروماتیک ساز آکاردئون (که در بخش ساختار درباره ی کروماتیک و دیاتونیک این ساز به طور کامل صحبت خواهیم کرد) در سال ۱۸۵۰ در آمریکا ساخته شد و امروزه هر دو نوع این ساز در جهان شناخته شده و مورد استفاده ی اهالی موسیقی قرار میگیرد. 
ساختار آکاردئون
همانطور که گفته شد، ساز آکاردئون مانند پیانو جزء دسته ی سازهای کلاویه ای میباشند. این ساز دارای سه بخش اصلی کلاویه ها، فانوس و دکمه ها میباشد که به دکمه های ساز، اصطلاحاً ” باس ” هم میگویند چون آکوردها و قسمت های باس یک قطعه توسط این دکمه ها اجرا میشود. بر روی کلیدها و باس های ساز، دکمه هایی وجود دارد که هریک از آنها، نوع صدای ساز را تغییر میدهند و به آنها ” صدا عوض کن ” یا ” ریجستر ” گفته میشود. ساز آکاردئون در دو نوع ” دیاتونیک ” و ” کروماتیک ” ساخته میشود؛ نوع کروماتیک این ساز در واقع همان نوع کلاویه دار میباشد ولی نوع دیاتونیک این، تماماً حاوی دکمه است. در حال حاضر، آکاردئون کروماتیک رایج تر بوده و عموم مردم نیز شکل کروماتیک این ساز را در ذهن دارند و میشناسند.
آکاردئون کروماتیک
گفتنی است که به نوع کروماتیک این ساز ” آکاردئون کلیدپیانویی ” و به نوع دیاتونیک این ساز ” آکاردئون کلیددکمه ای ” میگویند. نوع دیگری از این ساز وجود دارد که کمتر مورد استفاده قرار میگیرد و به آن ” گارمان ” میگویند؛ ساز گارمان معمولاً در موسیقی محلّی از جمله موسیقی آذربایجان دیده و شنیده میشود.
نواختن آکاردئون
نواختن ساز آکاردئون بدین شکل است که نوازنده کاملاً صاف و بدون اینکه قوز کند، روی یک صندلی نشسته، بندهای ساز را روی شانه های خود انداخته و با قرار دادن ساز روی ران پای چپ، نوازندگی را شروع میکند. ساز باید به طوری روی پای چپ قرار بگیرد که کلاویه های ساز، دقیقاً در امتداد بینی نوازنده باشد. در نظر داشته باشید که فانوس ساز نباید با بدن نوازنده تماسی داشته باشد و نیاز است تا از بدن نوازنده فاصله بگیرد. نوازنده برای نواختن ساز، با انگشتان دست راست خود، به کلاویه ها و دکمه ها ضربه وارد کرده و با دست چپ شروع به آکورد گرفتن روی باس های ساز و باز و بسته کردن فانوس میکند. همچنین این ساز را به صورت ایستاده نیز میتوان نواخت به شرطی که بدن نوازنده، فشار خاصی را متحمّل نشود و در شرایط نرمال و طبیعی، شروع به نوازندگی کند. استایل و نحوه نواختن ساز در هنگام ایستادن و نشستن تفاوتی باهم ندارد. 
نگهداری از آکاردئون
تمامی سازهای جهان، نیاز به مراقبت و نگهداری مداوم و مستمر دارند زیرا در غیر این صورت، ساز مدنظر به مرور زمان دچار اُفت کیفیت شده و ساختار اولیّه ی خود را از دست میدهد. طبعاً هر سازی با توجه به ویژگی ها و ساختاری که دارد، نیاز به یک سری نگهداری های مختص به آن ساز میباشد. در ادامه به برخی نکاتی که مربوط به نگهداری از ساز آکاردئون میباشد و با رعایت آنها موجب حفظ سلامت ساز در طولانی مدت میشود، اشاره شده است. مراقب باشید که سازتان دچار خط و خش، شکستگی و تَرَک خوردگی نشود زیرا موجب پایین آمدن کیفیت صدای ساز میشود. ترجیحاً سازتان را در معرض رطوبت شدید قرار ندهید. پس از تمرین و نواختن، ساز را به داخل هاردکیس برگردانید. خارج کردن و قرار دادن ساز به داخل هاردکیس بسیار مهم است. هنگام خروج آکاردئون از هاردکیس، دست چپ باید زیر کلاویه ها و دست راست باید گوشه ی بالایی سمت راست ساز را گرفته و ساز را بیرون بیاورد؛ روش قرار دادن ساز به داخل جعبه اش نیز به همین شکل است. کوک سازتان را به طور میانگین، هر ۳ سال یکبار چک کنید.
نکات پایانی
معمولاً نوازندگان سازهای کلاویه ای مانند پیانو با توجه به اینکه با کلیدهای سیاه و سفید و ساختار آن آشنایی دارند، برای یادگیری آکاردئون نسبت به دیگر هنرجویان، کار ساده تری در پیش دارند. برندهای متنوعی از ساز آکاردئون در بازار ایران و بازار جهانی وجود دارد امّا یکی از مشهورترین و پرفروش ترین برندهای این ساز، برند ” هوهنر ” میباشد که میتوانید برای خرید ساز، از این برند تهیه فرمایید. از نوازندگان مشهور این ساز میتوان به دومینیک فرونتیر، اینار فاگستاد و بروس هرنزبی اشاره کرد. در ایران نیز نوازندگانی همچون ناصر چشم آذر، محمد سریر و منوچهر چشم آذر که هر سه از آهنگسازان مطرح و بزرگ کشور میباشند، از شهرت بالایی برخوردارند. در صورتی که قصد خرید این ساز را دارا میباشید، حتماً قبل از خرید در رابطه با ساختار و نحوه خرید اصولی این ساز تحقیقاتی را انجام دهید. در مقاله ی راهنمای خرید آکاردئون به طور کامل و جامع در این باره صحبت شده و با رعایت نکات مذکور در این مقاله، بهترین خرید و انتخاب را خواهید داشت. 
